|
İzlediğinizi biliyoruz, işinize bakın!
Doç. Dr. Semih Çelenk Dokuz Eylül Üniversitesi Sahne Sanatları Bölümü Öğretim Üyesi. 1992yılında "Sokaktaki Tiyatro/ Seçenek Tiyatro'nun Kısa Tarihi" adlı kitabı yayımlanan Çelenk'in, avangard tiyatro, politik tiyatro ve marjinal gruplar üzerine yazıları ve çalışmaları var. Surveillance Camera Players (SCP) ya da Türkçe adıyla Gözetleme Kamerası Oyuncuları da Çelenk'in çalışma konuları arasında. SCP Kasım 1996'da New York'ta kurulmuş bir topluluk. Zamanla Amerika'nın değişik eyaletlerinde ve İtalya, İsveç, Litvanya gibi ülkelerde de SCP toplulukları kurulmuş. Çelenk, SCP'yi "birden çok topluluktan oluşan bir network, bir şebeke" olarak tanımlıyor. "Tiyatro sanatı açısından bakılırsa SCP'yi bir 'politik tiyatro' etkinliği olarak görmek gerekiyor" diyor. "Topluluk, kamusal alanlarda gözetleme kameralarının kullanılmasının bireylerin anayasa ile güvence altına alınmış özel yaşamlarını ihlal ettiğini düşünüyor ve kameraların önünde oyun oynayarak hem protestolarını dile getiriyor, hem de bu kameraları meşgul ederek toplum hizmetinde bulunuyorlar".
Gözetleme kameraları, konuşmaları "mahrem" sayıp sadece görüntüleri kaydediyor. Bu yüzden de SCP oyun repliklerini dövizlere yazıyor. Eylem nedenlerini "Biz sadece bilinmeyen gözler tarafından, bir şeylerin potansiyel suçlusu olarak gözetlenmekten rahatsızız" sözleri açıklıyor. Eylemlerinin zaman ve mekan sınırlaması yok, her an her yerdeler. Kameralara "İzlediğinizi Biliyoruz. Kendi İşinize Bakın!" çağrısında bulunurken, açtıkları dövizlerde de "Özel Yaşam İhlaline Hayır!", "Özgür Olmak İstiyoruz", "Kendi Güvenliğiniz İçin Gözetleniyorsunuz!" diye yazıyorlar. Topluluğun etkinlikleri arasında, Alfred Jarry'nin "Kral Übü"sü, Edgar Allen Poe'nun "Kızıl Ölüm'ün Maskesi", George Orwell'in "1984" ile "Hayvan Çiftliği", Wilhelm Reich'ın "Faşizmin Kitle Ruhu" gibi oyunlarının farklı versiyonları var. Peki ne kadar etkili bir oluşum bu? Çelenk, "Politik-görevci tiyatro topluluklarının temel hedefi oynanan oyunla ya da oyunun biçimiyle olabildiğince büyük bir etki yaratmaktır. SCP bunu iyi başarıyor" diyor. Hatta 2001'de, aynı amaçtaki dünyanın dört bir tarafındaki topluluklarla "eşzamanlı" bir gösteri de yapılmış; "Gözetleme Kameralarına Karşı Uluslararası Otonom Protesto Günü". SCP bugün de New York'ta ve aynı adı taşıyan kardeş topluluklar yoluyla İngiltere, İtalya, Litvanya, Almanya ve İsveç gibi ülkelerde etkinliklerini sürdürüyor. Şimdi bu ülkelere, Türkiye de eklendi.
Cumhuriyet Dergi 7 Ağustos 2005
Haber: Esra Açıkgöz
|
